Ανθρώπινο Είδος. Κοινωνικό, Ειρηνικό.

Η παγκόσμια γεωπολιτική κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση στον εικοστό πρώτο αιώνα για το αντιμιλιταριστικό κίνημα και τον πασιφισμό.

Αυτές οι δύο σχολές σκέψεις ενδυναμώθηκαν μέσα από τον όλεθρο που προκάλεσαν οι παγκόσμιοι πόλεμοι και έφτασαν να επηρεάζουν σημαντικά το πολιτικό, κοινωνικό γίγνεσθαι μέχρι το τέλος του περασμένου αιώνα. Αξιοσημείωτη υπήρξε η δράση τους, οι ενέργειες και ο ακτιβισμός τους, κατά του πολέμου των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, επιτυγχάνοντας σημαντικά αποτελέσματα που ενίσχυσαν τις φωνές ενάντια στον πόλεμο.

Τα ουσιαστικά αιτήματα του αντιμιλιταρισμού και του ειρηνισμού (πασιφισμού), συνοψίζονται στον περιορισμό της παραγωγής της πολεμικής βιομηχανίας, τη μη χρήση του πολέμου ως μέσω επίλυσης διαφορών και την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων για κοινωφελή σκοπούς όπως η παιδεία και η ενίσχυση του κράτους πρόνοιας.

Σε φιλοσοφικό επίπεδο το ζητούμενο υπήρξε η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους σε τέτοιο που δεν σκοτώνει το είδος του. Δηλαδή ο άνθρωπος, να πάψει να ασκεί ενδοειδική θανάτωση, όπως για παράδειγμα κάνουν τα λιοντάρια και οι σουρικάτες για εξασφάλιση πόρων και για να επικρατήσουν σε συγκεκριμένες περιοχές. Να εξελιχθεί δηλαδή, φυσικά, σε ένα κοινωνικό, ειρηνικό είδος όπως είναι οι πίθηκοι μπονόμπο, οι θαλάσσιοι ελέφαντες και τα λάμα, που διακρίνονται για τις φιλειρηνικές τους συμπεριφορές, που ποτέ δεν επιτίθονται θανάσιμα προς το είδος τους και επιλέγουν τη φιλική διευθέτηση των διαφορών μεταξύ τους. Οι άνθρωποι εξάλλου, πριν μετακινηθούν από τις ισότιμες μορφές κοινωνίας σε αυτές με ταξικές διακρίσεις, όπου το χρήμα λειτουργεί ως εργαλείο διατήρησης των ανισοτήτων, σπάνια επιδίδονταν σε θανατηφόρα συμπεριφορά μεταξύ τους. Ο ταξικός διαχωρισμός δηλαδή, ήταν η αιτία που οι πόλεμοι άρχισαν να αποτελούν πολιτικό και οικονομικό εργαλείο, ώστε οι ισχυροί να διατηρούν και να επεκτείνουν τη δύναμη τους μέσα από την απόκτηση όλο και περισσότερων πόρων, προσβάσεων σε αγορές και εργατών/δούλων.

Μια εξέλιξη του είδους μας σε μη-αλληλόκτονο, δεν θα αποτελούσε πανάκια και οι ανισότητες μεταξύ των ιμπεριαλιστών που ληστεύουν και των κρατών που μάχονται να αντισταθούν θα συνέχιζαν να υφίστανται. Πρακτικές για οικονομικό στραγγαλισμό και εξαναγκασμό των χωρών που διαθέτουν πόρους και διεκδικούν οι 'μεγάλοι', όπως είναι τα εμπάργκο και οι αποκλεισμοί από φάρμακα και τρόφιμα, θα εφαρμόζονταν και πάλι σε βάρος των αντιφρονούντων με τα θύματα να υποφέρουν άδικα, όπως συμβαίνει σήμερα στην Κούβα.

Όμως, με την ‘επιστροφή’ μας σε μη-αλληλόκτονο είδος, θα γινόταν ένα πολύ μεγάλο πρώτο βήμα ώστε ο κόσμος μας να ξαναγίνει βιώσιμα ειρηνικός και η ανθρώπινη ζωή να ξαναβρεί την αξία της. Πάνω από τα κέρδη των μονοπωλίων και των κρατών, πάνω από την επεκτατική δίψα των ιμπεριαλιστών. Ίσως έτσι καταφέρναμε να βάζαμε πλώρη για μια καινούρια αρχή στην ιστορία του είδους μας, όπου τα πλούτη και η δύναμη θα πηγάζουν από την εσωτερική αρμονία των ανθρώπων με την ψυχή τους και την εξωτερική αρμονία με το περιβάλλον τους και όχι από το ποιος έχει τα περισσότερο θανατηφόρα όπλα και την περισσότερη τρέλα για να τα χρησιμοποιήσει.

Αντώνης Τούμπας

15 Μαρτίου 2026