Το Καφενείο της Πέμπτης στον Πολίτη                                                                   30 Ιουλίου 2026

Η κλιματική κρίση ως κρίση του συστήματος

Γράφει η Μαριλένα Τριμιθιώτη

Το κλίμα της Γης μεταβαλλόταν πάντοτε μέσα από φυσικές διεργασίες. Αυτό όμως που ζούμε σήμερα δεν είναι μια φυσιολογική μεταβολή. Είναι η επιτάχυνση της κλιματικής αποσταθεροποίησης μέσα από ένα μοντέλο ανάπτυξης που στηρίζεται στην υπερεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, στην εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα και στη διαρκή προτεραιότητα του κέρδους απέναντι στην ανθρώπινη ζωή, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία. Γι’ αυτό έχει σημασία να διακρίνουμε την κλιματική αλλαγή από την κλιματική κρίση. Η κλιματική αλλαγή αφορά τις μακροπρόθεσμες μεταβολές στο κλιματικό σύστημα. Η κλιματική κρίση αφορά τον τρόπο με τον οποίο αυτές οι μεταβολές παράγονται, επιταχύνονται, υποτιμούνται και κυρίως διαχειρίζονται κοινωνικά και πολιτικά. Γι’ αυτό και η αντιμετώπισή της δεν μπορεί να περιοριστεί στην ατομική ευθύνη. Απαιτεί πολιτικές που θέτουν την ανθρώπινη ζωή, το περιβάλλον και τη δημόσια υγεία πάνω από τα κέρδη.

Κι ενώ η κλιματική κρίση είναι προϊόν ενός συστήματος που μετατρέπει τη φύση σε πεδίο κερδοφορίας, δεν πλήττει περισσότερο εκείνους που κερδοφορούν αλλά εκείνους που έχουν λιγότερους πόρους για να προστατευθούν: ηλικιωμένους, χρόνια πάσχοντες, εργαζόμενους σε εξωτερικούς χώρους, χαμηλόμισθα νοικοκυριά και οικογένειες που ζουν σε κατοικίες χαμηλής ενεργειακής απόδοσης. Αποτελεί ήδη μια εξελισσόμενη κρίση δημόσιας υγείας, ιδιαίτερα στις χώρες της Μεσογείου. Η θερμική καταπόνηση, οι παρατεταμένοι καύσωνες, η επιδείνωση της ποιότητας του αέρα, η σκόνη από την Αφρική και τα υψηλά επίπεδα αιωρούμενων σωματιδίων επιβαρύνουν καρδιοαναπνευστικά νοσήματα, απορρυθμίζουν χρόνιες παθήσεις και αυξάνουν την πίεση στα νοσοκομεία. Την ίδια στιγμή, οι μεγαλύτερες θερμές περίοδοι επιδεινώνουν τις αλλεργικές παθήσεις, αυξάνοντας τη συχνότητα και τη διάρκεια των αλλεργικών επεισοδίων.

Οι πρόσφατοι ακραίοι καύσωνες στην Ευρώπη ανέδειξαν με σκληρό τρόπο τις κοινωνικές ανισότητες. Για κάποιους, η αντιμετώπισή τους σημαίνει απλά μέτρα δροσισμού στο σπίτι. Για άλλους, όμως, η κατάσταση γίνεται αφόρητη ή και επικίνδυνη. Εκεί όπου οι ακραίες θερμοκρασίες είναι συχνές, πολλά νοικοκυριά δεν μπορούν να διατηρήσουν επαρκώς δροσερό το σπίτι το καλοκαίρι ή ζεστό τον χειμώνα, λόγω ενεργειακής φτώχειας και χαμηλής ενεργειακής απόδοσης των κατοικιών.

Στην Κύπρο, η οποία βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της κρίσης το διακύβευμα είναι άμεσο. Η Πολιτεία οφείλει να μετατρέψει  την επιστημονική τεκμηρίωση σε πολιτική προστασία και κοινωνική παροχή. Αυτό σημαίνει ουσιαστική απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, μείωση της εξάρτησης από το ιδιωτικό αυτοκίνητο, ενσωμάτωση πολιτικών πρόληψης στο σύστημα  δημόσιας υγείας, ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών και αντιμετώπιση ενεργειακής φτώχειας. Η Βουλή διαδραματίζει  ισχυρό θεσμικό ρόλο στη χάραξη πολιτικής και γι’ αυτό  η πολιτική στάση απέναντι στην κλιματική κρίση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η παρουσία πολιτικών δυνάμεων που αμφισβητούν ή υποτιμούν την επιστημονική συναίνεση για το κλίμα εντείνει τον κίνδυνο καθυστέρησης αναγκαίων μέτρων προσαρμογής.

Η κλιματική κρίση είναι, επομένως, ζήτημα κοινωνικής δικαιοσύνης. Δεν αφορά μόνο το περιβάλλον, αλλά την υγεία, την κατοικία, την εργασία, το κόστος ζωής και την αξιοπρέπεια των ανθρώπων. Είναι κρίση ενός συστήματος που προστατεύει περισσότερο τα κέρδη παρά τη ζωή..

Το Καφενείο της Πέμπτης είναι μια ανοικτή συνάθροιση συζήτησης που γίνεται κάθε Πέμπτη στις 7:30μμ στα Γραφεία της Σοσιαλιστικής Έκφρασης, Ρήγα Φεραίου 25^Α, 1087 Λευκωσία.  Τη στήλη γράφουν θαμώνες του Καφενείου.

to.kafeneio.tns.pemptns@socialistikiekfrasi.com