Γεμάτες εικόνες, άδειες καρέκλες:

Ο Χριστοδουλίδης, η Cyprus Mail και η πολιτική του μοντάζ

Από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ μέχρι το Videogate: Ποιος ελέγχει την εικόνα και ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για όσα παρουσιάζει;

του Μάικ Χατζημιχαήλ

Σε μια εποχή όπου η πολιτική επικοινωνία βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε σύντομα βίντεο και προσεκτικά επιλεγμένες εικόνες, οφείλουμε να εξετάζουμε όχι μόνο τι λένε οι πολιτικοί, αλλά και πώς παρουσιάζονται οπτικά τα μηνύματά τους.

Ένα βίντεο που δημοσίευσε η Cyprus Mail στο Facebook, σχετικά με την ομιλία του Προέδρου Νίκου Χριστοδουλίδη στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στις 23 Σεπτεμβρίου 2026, δημιουργεί ενδιαφέροντα ερωτήματα.

Περίπου στο έβδομο δευτερόλεπτο εμφανίζεται αυτό που μοιάζει με στατική φωτογραφία μιας κατάμεστης αίθουσας, ενσωματωμένη μέσα στο κινούμενο οπτικό υλικό. Η εικόνα δημιουργεί την εντύπωση σημαντικής προσέλευσης.

Γιατί χρησιμοποιήθηκε μια στατική φωτογραφία; Πότε τραβήχτηκε; Κατά τη διάρκεια της συγκεκριμένης ομιλίας ή κάποιας άλλης;

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η σύγκριση με επίσημη φωτογραφία της ίδιας ομιλίας, δημοσιευμένη από κυβερνητική πηγή. Ο Πρόεδρος εμφανίζεται στο βήμα, με το επιβλητικό χρυσό έμβλημα του ΟΗΕ να κυριαρχεί στο φόντο και δύο τεράστιες οθόνες να προβάλλουν το πρόσωπό του.

Η σύνθεση δημιουργεί αίσθηση μεγαλείου, κύρους και διεθνούς σημασίας. Ωστόσο, μια προσεκτικότερη ματιά αποκαλύπτει κάτι διαφορετικό: οι περισσότερες θέσεις στις πρώτες τρεις σειρές είναι άδειες, ενώ αρκετά κενά διακρίνονται και στις υπόλοιπες ορατές σειρές.

Η φωτογραφία δεν αποδεικνύει τη συνολική προσέλευση. Αναδεικνύει όμως την αντίθεση ανάμεσα στις δύο οπτικές αναπαραστάσεις.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρον όταν εξετάσουμε την αρθρογραφία της ίδιας της Cyprus Mail.

Στις 25 Σεπτεμβρίου, η εφημερίδα δημοσίευσε κύριο άρθρο με τίτλο Old rhetoric offers no way forward, επισημαίνοντας ότι τα τελευταία χρόνια αντιπρόσωποι πολλών χωρών δεν παραμένουν στην αίθουσα όταν μιλούν Κύπριοι Πρόεδροι.

Εδώ προκύπτει μια εμφανής ασυνέπεια. Από τη μια, η εφημερίδα αναγνωρίζει το πρόβλημα της περιορισμένης προσέλευσης. Από την άλλη, δημοσιεύει βίντεο που περιλαμβάνει εικόνα μιας κατάμεστης αίθουσας.

Δεν γνωρίζουμε αν η Cyprus Mail πραγματοποίησε η ίδια το μοντάζ. Ενδεχομένως να αναδημοσίευσε έτοιμο υλικό. Ωστόσο, η δημοσιογραφική ευθύνη δεν εξαφανίζεται επειδή κάποιος άλλος επέλεξε τις εικόνες.

Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη σημασία υπό το φως του Videogate, της υπόθεσης που απασχόλησε την κυπριακή πολιτική σκηνή τον Ιανουάριο του 2026.

Η κυβέρνηση Χριστοδουλίδη έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην πιθανότητα παραπλανητικής επεξεργασίας του επίμαχου βίντεο. Οι δύο περιπτώσεις είναι διαφορετικές και δεν μπορούν να εξισωθούν. Ωστόσο, προκύπτει ένα εύλογο ερώτημα:

Αν το μοντάζ θεωρείται σοβαρό ζήτημα όταν ένα βίντεο εκθέτει πολιτικά τον Πρόεδρο, δεν πρέπει να εφαρμόζονται τα ίδια κριτήρια όταν οι εικόνες ενδέχεται να τον παρουσιάζουν ευνοϊκότερα;

Η Cyprus Mail οφείλει να διευκρινίσει την προέλευση της φωτογραφίας και ποιος δημιούργησε το βίντεο. Η Προεδρία θα μπορούσε επίσης να επιβεβαιώσει αν η εικόνα της κατάμεστης αίθουσας ανταποκρίνεται στην πραγματική προσέλευση.

Δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή στοιχεία για να αποδοθεί πρόθεση παραπλάνησης.

Υπάρχει, όμως, ένα ουσιαστικό ζήτημα πολιτικής επικοινωνίας και δημοσιογραφικής δεοντολογίας.

Οι εικόνες δεν καταγράφουν απλώς την πραγματικότητα. Μέσα από την επιλογή, την πλαισίωση και το μοντάζ, κατασκευάζουν νοήματα.

Η πολιτική σημασία μιας εικόνας δεν καθορίζεται μόνο από αυτό που δείχνει, αλλά και από αυτό που επιλέγει να αφήσει έξω από το κάδρο.

Και τελικά, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος επεξεργάστηκε το βίντεο, αλλά ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για την πραγματικότητα που παρουσιάζεται στο κοινό.

Μάικ Χατζημιχαήλ

23 Οκτωβρίου 2023  

Πηγές και Αναφορές:

Video reel Cyprus Mail: https://www.facebook.com/reel/3030899467250687

Επίσημη κυβερνητική φωτογραφία: https://www.gov.cy/en/speeches/speech-by-the-president-of-the-republic-of-cyprus-mr-nikos-christodoulides-at-the-81st-session-of-the-general-assembly-of-the-un-in-new-york/