.png){kind=small}
Το Καφενείο της Πέμπτης στον Πολίτη 2 Απριλίου 2026
Η πολιτική διάσταση της κρίσης του αφθώδους πυρετού
Γράφει η Μαριλένα Τριμιθιώτη
Η κρίση του αφθώδους πυρετού που πλήττει σήμερα την κτηνοτροφία στην Κύπρο δεν είναι απλώς ένα ζήτημα υγειονομικής διαχείρισης. Αναδεικνύει τις συνέπειες μιας πολιτικής πορείας που συνεχίζει και η σημερινή κυβέρνηση, η οποία μέσα στα τρία χρόνια διακυβέρνησής της όχι μόνο δεν ανέτρεψε τις αδυναμίες που κληρονόμησε, αλλά σε κρίσιμες πτυχές τις διαιώνισε. Πρόκειται για μια πολιτική που υποτιμά τον πρωτογενή τομέα, λειτουργεί χωρίς ουσιαστικό σχέδιο πρόληψης και ετοιμότητας και αντιδρά καθυστερημένα όταν οι κίνδυνοι έχουν ήδη γίνει πραγματικότητα.
Η αποδυνάμωση του δημόσιου τομέα κοστίζει ακριβά
Η αδυναμία αποτελεσματικής διαχείρισης συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη αποδυνάμωση των δημόσιων υπηρεσιών. Κρίσιμες υπηρεσίες για την υγεία των ζώων, τους ελέγχους και την πρόληψη δεν μπορούν να ανταποκριθούν όταν λειτουργούν με υποστελέχωση και χωρίς την αναγκαία στήριξη. Οι κρίσεις αυτές δεν αντιμετωπίζονται με αυτοσχεδιασμούς της τελευταίας στιγμής, αλλά με ισχυρές δημόσιες δομές, επαρκές προσωπικό και συνεχή επιστημονική παρακολούθηση. Το βλέπουμε στην πράξη τώρα με την περίπτωση του αφθώδους πυρετού, όπου η αποδυνάμωση της δημόσιας παρέμβασης και η απαξίωση της επιστημονικής γνώσης έχουν σοβαρότατες επιπτώσεις, τόσο στους παραγωγούς όσο και στην κοινωνία γενικότερα.
Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΠΕΡΝΑ ΑΠΟ ΜΙΑ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΦΑΣΗ ΣΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ
Η ανθρωπότητα έχει εισέλθει ξανά σε μια περίοδο βαρβαρότητας. Η γενοκτονία στη Γάζα, ο πόλεμος στην Ουκρανία και τώρα η επιδρομή στο Ιράν δεν πρέπει να αφήνουν καμιά αμφιβολία. Η προοπτική Παγκόσμιου Πολέμου γίνεται όλο και πιο ορατή, μαζί όμως και η προοπτική παγκόσμιων ανατροπών. Όλα τα ζητήματα –ο ιμπεριαλισμός, ο πόλεμος, η ειρήνη, ο σοσιαλισμός– αναδύονται ξανά. Το εργατικό κίνημα πρέπει να δώσει απαντήσεις.
Η Ρωσική Επανάσταση, παρόλο που το καθεστώς που ανέδειξε απέκλινε τελικά πολύ από αυτό που είχαν κατά νου οι ηγέτες της, παραμένει το πιο σημαντικό σημείο αναφοράς για το παγκόσμιο κίνημα. Η Ρωσική Επανάσταση, που έβαλε φωτιά σε όλη την Ευρώπη, ξεκίνησε ως μια αυθόρμητη είσοδος των μαζών στην ιστορική σκηνή τον Φεβρουάριο του 1917, σε μια περίοδο που τίποτε δεν προμήνυε τέτοια εξέλιξη. Οκτώ μήνες αργότερα συντελείτο η πρώτη σοσιαλιστική επανάσταση στην ιστορία.
Οι μπολσεβίκοι που τελικά ηγήθηκαν της κατάληψης της εξουσίας δεν είχαν καμιά συμμετοχή στα ιστορικά γεγονότα του Φεβρουαρίου, με την ηγεσία τους φυλακισμένη ή εξορισμένη στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Για κάθε αναλυτή, επαναστατικές εξελίξεις στη χώρα ήταν εκτός προοπτικής. Ακόμα και ο ίδιος ο Λένιν, τον Ιανουάριο του 1917, στα πρόθυρα της πρώτης φάσης της Ρωσικής Επανάστασης, υποστήριξε σε μια ομιλία του στη Ζυρίχη όπου ήταν εξορισμένος ότι σίγουρα ο πόλεμος θα δημιουργούσε επαναστατικές συνθήκες, αλλά «εμείς οι ηλικιωμένοι, ίσως να μην ζήσουμε ως τις αποφασιστικές μάχες αυτής της επανάστασης που έρχεται» (ήταν μόλις 47 χρονών..
Μεταξύ του Ομάρ Χαγιάμ και του Μουΐν Μπασίσο: μια απόσταση ποιήματος μέσα σε μια βόμβα
Η απόσταση ανάμεσα στους δύο ποιητές δεν είναι μόνο γεωγραφική — ανάμεσα στην Τεχεράνη και τη Γάζα — αλλά και συμβολική μια απόσταση που χωρίζει ένα αστέρι στον ουρανό της φιλοσοφίας από μια κραυγή στην καρδιά της πολιορκίας. Κι όμως, σε καιρό πολέμου αυτή η απόσταση συχνά συμπτύσσεται σε μια και μόνη στιγμή: τη στιγμή που πέφτει μια βόμβα. Εκείνη τη στιγμή, η απόσταση ανάμεσα σ’ έναν ποιητή που στοχάζεται το σύμπαν και σ’ έναν ποιητή που γράφει με το αίμα του ένα ποίημα, μεταφέροντάς το από σφαγή σε σφαγή, εξαφανίζεται.
Σε αυτή την οπλισμένη εποχή, όπου η άγρια καπιταλιστική Αμερική, οι στρατηγοί του νησιού της ντροπής — του Έπσταϊν — και ο θρησκευτικός φασιστικός σιωνισμός διεξάγουν πόλεμο εναντίον του Ιράν, συναντιέται ο μεγάλος μας ποιητής, ο γιος της Γάζας Μουΐν Μπασίσο, με τον ποιητή της Περσίας, τον αστρονόμο, εγκυκλοπαιδιστή και φιλόσοφο Ομάρ Χαγιάμ. Δεν πρόκειται για μια βιολογική συνάντηση που διασχίζει τον χρόνο, αλλά για μια συνάντηση θύματος με θύμα — μια πολιτική και αισθητική συνάντηση που υπερβαίνει τον θάνατο, τη γεωγραφία και τον ουρανό που βουίζει από πυραύλους και βομβαρδιστικά.
Ανθρώπινο Είδος. Κοινωνικό, Ειρηνικό
Η παγκόσμια γεωπολιτική κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα, αποτελεί την μεγαλύτερη πρόκληση στον εικοστό πρώτο αιώνα για το αντιμιλιταριστικό κίνημα και τον πασιφισμό.
Αυτές οι δύο σχολές σκέψεις ενδυναμώθηκαν μέσα από τον όλεθρο που προκάλεσαν οι παγκόσμιοι πόλεμοι και έφτασαν να επηρεάζουν σημαντικά το πολιτικό, κοινωνικό γίγνεσθαι μέχρι το τέλος του περασμένου αιώνα. Αξιοσημείωτη υπήρξε η δράση τους, οι ενέργειες και ο ακτιβισμός τους, κατά του πολέμου των ΗΠΑ στο Βιετνάμ, επιτυγχάνοντας σημαντικά αποτελέσματα που ενίσχυσαν τις φωνές ενάντια στον πόλεμο.
Τα ουσιαστικά αιτήματα του αντιμιλιταρισμού και του ειρηνισμού (πασιφισμού), συνοψίζονται στον περιορισμό της παραγωγής της πολεμικής βιομηχανίας, τη μη χρήση του πολέμου ως μέσω επίλυσης διαφορών και την αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων για κοινωφελή σκοπούς όπως η παιδεία και η ενίσχυση του κράτους πρόνοιας.
Η μάχη για την παγκόσμια ηγεμονία και το μέλλον της παλαιστινιακής υπόθεσης
Πριν εισέλθουμε στο θέμα του άρθρου, πρέπει να ξεκινήσουμε από μια βασική διαπίστωση: όσα συμβαίνουν δεν αποτελούν απλώς μια νέα αντιπαράθεση, αλλά έναν πόλεμο που διεξάγουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Ο πόλεμος αυτός δεν αποσκοπεί μόνο στην καταστροφή του πυρηνικού προγράμματος και των βαλλιστικών πυραύλων ούτε στον τερματισμό της ιρανικής υποστήριξης προς τους συμμάχους του. Ο στόχος είναι πολύ ευρύτερος. Αν το ζήτημα περιοριζόταν αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα, οι διαπραγματεύσεις στον τελευταίο τους γύρο είχαν ήδη καταλήξει σε προσχέδιο συμφωνίας, όπως δήλωσε ο μεσολαβητής, ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν.
Φαίνεται λοιπόν ότι ο πραγματικός στόχος είναι να τερματιστεί η πρόκληση που θέτει το Ιράν στην αμερικανοϊσραηλινή ηγεμονία και να ανακοπεί η άνοδος της Κίνας, δεδομένης της σημασίας του Ιράν στο σχέδιο «Ζώνη και Δρόμος». Η Κίνα εισάγει περίπου το 13% του πετρελαίου της από το Ιράν, ενώ περίπου το 40% των πετρελαϊκών εισαγωγών της διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Κατά συνέπεια, ο ευρύτερος στόχος είναι να αποτραπεί η γέννηση ενός νέου πολυπολικού διεθνούς συστήματος, ακόμη και αν αυτό επιτευχθεί με την επιτάχυνση της κατάρρευσης του παλαιού διεθνούς συστήματος που βασίζεται στο διεθνές δίκαιο, στην κρατική κυριαρχία και στους κανόνες της διεθνούς νομιμότητας. Το σύστημα αυτό, παρότι προέκυψε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η πρωτοκαθεδρία ανήκε στην Ουάσιγκτον και τους συμμάχους της, επέτρεψε την άνοδο της Κίνας και τη μετατροπή της σε πραγματικό ανταγωνιστή των Ηνωμένων Πολιτειών στην παγκόσμια ηγεσία.
Ο Ηλεκτρισμός δεν είναι Εμπόρευμα: Η Μεγάλη Κλοπή της Ενέργειας και η Κατάρρευση του «Μύθου» της Αγοράς
του Ντίνου Χαραλαμπίδη
Ζούμε σε μια εποχή όπου η πρόσβαση στα βασικά κοινωνικά αγαθά μετατρέπεται βίαια σε προνόμιο. Η ενέργεια, ο ηλεκτρισμός, αυτό το αδιαμφισβήτητο θεμέλιο της σύγχρονης διαβίωσης, έχει πάψει προ πολλού να αντιμετωπίζεται ως δημόσιο αγαθό. Στην Κύπρο του 2026, ο ηλεκτρισμός είναι πλέον ένα χρηματιστηριακό προϊόν, ένα πεδίο κερδοσκοπίας για λίγους και μια θηλιά στο λαιμό για τους πολλούς.
Το αφήγημα που επικρατεί στα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης και στα κυβερνητικά γραφεία είναι γνωστή: «Η απελευθέρωση της αγοράς θα φέρει ανταγωνισμό και ο ανταγωνισμός θα φέρει χαμηλότερες τιμές». Πρόκειται για ένα χυδαίο ψέμα. Η διεθνής εμπειρία από τη δεκαετία του '80, αλλά κυρίως η σκληρή κυπριακή πραγματικότητα, αποδεικνύουν το αντίθετο. Η ιδιωτικοποίηση της ενέργειας δεν έφερε φθηνό ρεύμα. Έφερε ακρίβεια, ενεργειακή φτώχεια και ένα παρασιτικό μοντέλο ανάπτυξης που απομυζά τον πλούτο των νοικοκυριών για να επιδοτήσει τα κέρδη μιας δράκας ολιγαρχών.
ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
του Σωτήρη Βλάχου
Ο πραγματικός ένοχος μένει στο απυρόβλητο
Τρία χρόνια έχουν κλείσει από τα πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στα Τέμπη, και οι 57 νεκροί εξακολουθούν να αποτελούν μια βαθιά πληγή για την ελληνική κοινωνία. Η τραγωδία κλόνισε την εμπιστοσύνη των πολιτών προς το πολιτικό σύστημα, τη δικαιοσύνη και τα μέσα ενημέρωσης. Τρία χρόνια μετά και οι βασικές δίκες δεν έχουν ξεκινήσει ακόμα.
Η συντριπτική πλειοψηφία του κόσμου θεωρεί ότι η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας κάνει ότι μπορεί για να συγκαλύψει τους υπεύθυνους. Στις 28 Φεβρουαρίου, ημερομηνία του δυστυχήματος, εκατοντάδες χιλιάδες κόσμος κινητοποιείται σε όλη τη Ελλάδα.
Στο επίπεδο τώρα της αντιπολίτευσης, της αριστερής αντιπολίτευσης, υπάρχουν μόνο γενικές καταγγελίες που αφήνουν στο απυρόβλητο το βασικό υπεύθυνο για τη τραγωδία.
Ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, δίνει έμφαση στην αλλοίωση του χώρου του δυστυχήματος ("μπάζωμα") και τη διαχείριση των αποδεικτικών στοιχείων. Έχει καταθέσει πρόταση για δημιουργία προανακριτικής επιτροπής της Βουλής, για αναζήτηση πιθανών ποινικών ευθυνών υπουργών (όπως του Κ. Καραμανλή και του Χρ. Σπίρτζη) και για τη μη ολοκλήρωση της Σύμβασης 717 για την τηλεδιοίκηση, που θα απέτρεπε το έγκλημα.
Η εισβολή του παρελθόντος στο παρόν
Οι 200 της Καισαριανής και «Οι Κυνηγοί» του Αγγελόπουλου
της Μερόπης Τσιμίλλη
Τις τελευταίες μέρες, με τη δημοσιοποίηση φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής, η ελληνική κοινωνία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα παρελθόν που η εξουσία επιμελώς απέκρυβε ή παραποιούσε για πέραν από 80 χρόνια με την ανοχή-συνενοχή όσων βολικά την ανέχονταν. Τα ΜΚΔ, καθώς και κάποια ΜΜΕ, έχουν πλημμυρίσει από αναρτήσεις και αναλύσεις, από ένα χείμαρρο ανάτασης και υπερηφάνειας. Από μια συσσωρευμένη αγανάκτηση και μαζί αντίσταση ενάντια στο δηλητηριώδες αφήγημα των ιδεολογικών απογόνων των δοσίλογων, των γερμανοτσολιάδων, των ταγματασφαλιτών, των μαυραγοριτών, των χιτών, των καταδοτών με τις μαύρες κουκούλες που επεκράτησε, ενάντια στο αφήγημα της άρχουσας τάξης του μετεμφυλιακού κράτους που προέκυψε από την ήττα του τότε παλλαϊκού κινήματος και καταδυνάστευσε την κοινωνία και την Ιστορία. Παράλληλα, παρακολουθούμε τις αντιδράσεις αυτών των απογόνων που αποκαλύπτουν τον φόβο τους τους απέναντι στην ιστορική αλήθεια που προσπαθούσαν για τόσες δεκαετίες να θάψουν, απέναντι στην αφύπνιση την οποία αντιλαμβάνονται -και ορθά αντιλαμβάνονται- ως απειλή.
Οι φωτογραφίες συνιστούν μια εισβολή του παρελθόντος στο παρόν, μια εισβολή της ιστορικής αλήθειας μέσα στο πλέγμα από τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα. Συνειρμικά, αυτό με παραπέμπει στην ταινία «Οι Κυνηγοί» του Θόδωρου Αγγελόπουλου. Οι αντιστοιχίες είναι κραυγαλέες.
Πίσω από τα «ήρεμα νερά»: Το κεφάλαιο, ο εθνικισμός και οι εργαζόμενοι
του Σωτήρη Βλάχου
Από τα ΜΜΕ ενημερωθήκαμε ότι οι συνομιλίες Ερτογάν- Μητσοτάκη διεξάχθηκαν «σε φιλικό και εποικοδομητικό κλίμα». Αυτό στα σίγουρα έχει να κάνει με την διευκόλυνση υπογραφής επτά νέων συμφωνιών συνεργασίας στο εμπόριο των οποίων στόχος είναι τα 10 δισ. δολάρια. Έτσι, ένα κλίμα «ήρεμων νερών», έστω και χωρίς ούτε μια ίντσα πρόοδο στην επίλυση διαφορών που υπάρχουν, περίπου από πάντα, βολεύει το τώρα και βλέπουμε.
Η Τουρκία συνεχίζει να προβάλλει τις θέσεις της περί «Γαλάζιας Πατρίδας», ενώ η Ελλάδα επιμένει στην προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αποκλειστικά και μόνο για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός έθεσε το ζήτημα της άρσης του casus belli (αιτία πολέμου) χωρίς να πάρει απάντηση, και ο Τούρκος πρόεδρος αρκέστηκε να πει ότι τα ζητήματα στο Αιγαίο είναι «ακανθώδη αλλά όχι άλυτα».
Η Ελλάδα αναγνωρίζει μόνο μία διαφορά, την οριοθέτηση Υφαλοκρηπίδας και Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ). Υποστηρίζει ότι η οριοθέτηση πρέπει να γίνει με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS 1982), το οποίο αναγνωρίζει ότι τα νησιά έχουν δικαίωμα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Οι Παραχαράκτες της Ιστορίας Ξεσπαθώνουν
της Μερόπης Τσιμίλλη
Οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 συγκλονίζουν και εμπνέουν.
Συγκλονίζουν, όχι γιατί το τότε έγκλημα δεν είναι γνωστό, αλλά γιατί οι μελλοθάνατοι που εικονίζονται σε αυτές δεν έχουν πια μόνο όνομα, έχουν πρόσωπο, χαμογελούν και βαδίζουν ευθυτενείς προς το θυσιαστήριο, υπερήφανοι για τα ιδανικά τους και με τη βεβαιότητα πως θα έρθει, δεν μπορεί παρά να έρθει, ένας καλύτερος κόσμος.
Εμπνέουν, διότι θυμίζουν. Και, επειδή θυμίζουν, γίνονται «επικίνδυνες» για εκείνους που έκτισαν εδώ και 80 χρόνια ένα δηλητηριώδες αφήγημα και όσους βολεύτηκαν με το δηλητήριό του και το αναπαράγουν. Διότι (αναδιατυπώνοντας τη ρήση του Μίλαν Κούντερα), ο αγώνας της μνήμης ενάντια στη λήθη είναι αγώνας ενάντια στην εξουσία.
Πέρα από τον βανδαλισμό του Μνημείου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που συνιστά χυδαιότατη ύβρη, γινόμαστε μάρτυρες και μιας οργανωμένης «επιχείρησης» αμφισβήτησης της γνησιότητας των φωτογραφιών.
Σύστημα σε μη αναστρέψιμη κατάσταση - προτάσεις αναποτελεσματικά προβλέψιμες
του Αντώνη Τούμπα
Ο Καναδός Πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ έδωσε στο Νταβός την 21/1/2026 μια αξιοσημείωτη ομιλία, μέσα από την οποία έκανε ουσιαστικά κάλεσμα για τη δημιουργία ενός νέου συνασπισμού χωρών, ο οποίος θα μπορούσε να σταθεί ισάξια απέναντι στους μεγάλους ανταγωνισμούς που όλο και εντείνονται στο παγκόσμιο στερέωμα, και του οποίου ο Καναδάς πρόθυμα θα μπορούσε να ηγηθεί.
Ο Καναδός πρωθυπουργός είχε την πίεση και το κίνητρο να αντιδράσει μετά από την επίθεση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ κατά της κυριαρχίας της χώρας του, που απροκάλυπτα την ονόμασε μέχρι και δυνητικά πολιτεία των ΗΠΑ.
Η ανάλυση που κάνει ο Κάρνεϊ για την σημερινή πραγματικότητα είναι πραγματικά πολύ εύστοχη και έχει ιδιαίτερη σημασία μιας και έρχεται από τον εκπρόσωπο μιας χώρας που μέχρι χθες συμμετείχε και ενίοτε πρωταγωνιστούσε σε ότι συνέβαινε και που βοηθούσε να διαμορφωθεί σταδιακά το σκηνικό τρόμου που ο ίδιος αναγνωρίζει ότι υπάρχει σήμερα.
Ως σημαντικότερο σημείο της ομιλίας του Καναδού πρωθυπουργού ξεχωρίζει η δήλωση πως "Η παλιά τάξη δεν επιστρέφει. Δεν πρέπει να την θρηνούμε. Η νοσταλγία δεν είναι στρατηγική".
Η Νέα Παγκόσμια Τάξη
Ο κόσμος σήμερα βρίσκεται σε πιο ταραγμένη κατάσταση από οποιαδήποτε άλλη στιγμή τις τελευταίες οκτώ δεκαετίες.
Η παγκόσμια δομή που δημιουργήθηκε μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο είχε χωρίσει τον κόσμο σε τρεις σαφώς καθορισμένους τομείς: τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες («η Δύση» και η Ιαπωνία), τα σταλινικά κράτη (η ΕΣΣΔ και οι δορυφόροι της στην Ανατολική Ευρώπη, καθώς και η Κίνα) και τον πρώην αποικιακό κόσμο.
Η ίδια η περιγραφή των σχέσεων μεταξύ «Ανατολής» και «Δύσης» κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου ως «ψυχρός πόλεμος» επιβεβαίωσε ότι κάθε πλευρά είχε τη δική της καθορισμένη «σφαίρα επιρροής», η οποία γινόταν αποδεκτή από την άλλη ως απαγορευμένη περιοχή – αρχικά με σιωπηρή συνεννόηση και αργότερα με ρητή υπογραφή επίσημων συμφωνιών και αμοιβαίων συνθηκών αποστρατιωτικοποίησης.
Από το 1991, αυτή η διαίρεση του κόσμου έχει καταρρεύσει λόγω μιας σειράς αλλαγών: της κατάρρευσης του σταλινισμού, των επιπτώσεων της παγκοσμιοποίησης, της σχετικής αποβιομηχανοποίησης των ΗΠΑ και της Δυτικής Ευρώπης, της ραγδαίας ανάπτυξης της κινεζικής οικονομίας και της ανάπτυξης των χωρών «BRICS».