Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής για την Πάταξη της Διαφθοράς σχετικά με το βιβλίο του Μακάριου Δρουσιώτη «Κράτος Μαφία» προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στο κυπριακό κατεστημένο. Η πιθανή εμπλοκή κρατικών θεσμών και αξιωματούχων σε ένα κύκλωμα διαφθοράς και διαπλοκής έρχεται να ανατρέψει την εικόνα που κατάφεραν να σκηνοθετήσουν προεκλογικά για υποτιθέμενες αστήρικτες κατηγορίες του δημοσιογράφου σε σχέση με την υπόθεση Σάντης.

Είναι πια φανερό πως η διαφθορά και η διαπλοκή έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις στην κυπριακή κοινωνία και η συγκάλυψή-της δεν είναι πια εύκολη. Ελάχιστοι πια ξεγελιούνται από τις δικαιολογίες και την προσφυγή στο επιχείρημα πως μόνο τα δικαστήρια μπορούν να αποφασίσουν για την ενοχή των υπευθύνων. Κανένας πια δεν θεωρεί τα δικαστήρια ανεξάρτητο θεσμό, κανένας δεν εμπιστεύεται την αστυνομία και τους άλλους θεσμούς που βρίσκονται εκτεθειμένοι.

Πόσο όμως πρόκειται για κάποιους διεφθαρμένους πολιτικούς και αξιωματούχους και πόσο αυτή η διαφθορά είναι βαθύτερο φαινόμενο κοινωνικής αποσύνθεσης; Ο Νίκος Τριμικλινιώτης θα προσπαθήσει να δώσει τις βασικές παραμέτρους του θέματος και να συζητήσει μαζί μας τις δυνατότητες εξυγίανσης των θεσμών.

Με το Νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, που τέθηκε σε εφαρμογή στις 12 του Ιούνη 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη-μέλη της στοχεύουν σε μια κοινή διαχείριση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών. Στην ουσία, το Σύμφωνο αποτελεί την επικυριαρχία της ακροδεξιάς, του ρατσισμού και του φασισμού που γιγαντώνονται όλο και πιο επικίνδυνα. Με τους λεγόμενους «κόμβους επιστροφών» (return hubs) και την εξωτερικοποίηση της μετανάστευσης και του ασύλου σε «τρίτες» χώρες, η ΕΕ εδραιώνει ανερυθρίαστα πλέον την νέο-αποικιστική της πολιτική.

Με την Ανθούλα Παπαδοπούλου θα συζητήσουμε για τις πάμπολλες κατασταλτικές και καταπιεστικές πολιτικές και νομικές ρυθμίσεις που περιλαμβάνονται στο Σύμφωνο, αλλά και για το πώς μπορεί η κοινωνία και ιδιαίτερα η Αριστερά να αντιταχθεί στην απαράδεκτη αυτή κατάσταση που απαξιώνει το διεθνές δίκαιο και παραβιάζει ανελέητα τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η Σεβγκιούλ Ουλουντάγ, η δημοσιογράφος που έγινε το σύμβολο της αναζήτησης της αλήθειας για τους αγνοούμενους της αδελφοκτόνας σύγκρουσης Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων έφυγε τον περασμένο μήνα αφήνοντας ένα δυσαναπλήρωτο κενό στην Κυπριακή δημοσιογραφία και την προσπάθεια ταυτοποίησης των αγνοουμένων. Χάρη στη δουλειά της Σεβγκιούλ βρέθηκαν και ταυτοποιήθηκαν τα λείψανα πολλών αγνοουμένων για να έχουν κάποιο κλείσιμο οι συγγενείς και οι φίλοι-τους. Η μεγαλύτερη ωστόσο προσφορά της δουλειάς της Σεβγκιούλ είναι η αλλαγή της συνείδησης στις δυο κοινότητες για την αντίκρυση αυτού του τόσο ευαίσθητου και σημαντικού θέματος. Από ζήτημα πολιτικής εκμετάλλευσης από τους εθνικιστές, μετατράπηκε σε θέμα ανθρωπισμού και συμφιλίωσης των δυο κοινοτήτων.

Για την Σεβγκιούλ Ουλουντάγ θα μας μιλήσει ο στενός φίλος και συνεργάτης της, ελληνοκύπριος δημοσιογράφος Ανδρέας Παράσχος, που ήταν επίσης στην πρώτη γραμμή για τον αγώνα των αγνοουμένων.

Ποιήματά-τους για τη Σεβγκιούλ θα διαβάσουν η Νίκη Τριγγίδου και ο Τόνι Αγκαστινιώτης.

Με το βιβλίο του «Η κούνια», ο Τζενκ Μουτλουγιακαλί επιχειρεί και επιτυγχάνει να μιλήσει και ως Ελληνοκύπρια, καταργώντας τις διαχωριστικές γραμμές μεταξύ κοινοτήτων αλλά και μεταξύ φύλων, με τρόπο αυθεντικό, έντιμο, ευαίσθητο, τρυφερό έως και λυρικό. Αντικρίζει υπερκοινοτικά το κυπριακό δράμα των σκοτωμών, των πληγών, των αγνοούμενων, των ξεριζωμένων, των προσφύγων, τον πόνο. Η «κούνια» εκφράζει όσα χάσαμε ως Κύπριοι, όλα για όσα πονούμε. Είναι ταυτόχρονα και μια ευχή, ένα όνειρο, ένα κάλεσμα:  «Το μεγαλύτερό μου όνειρο» γράφει ο Τζενκ «είναι να δω να αποχωρεί από το νησί και ο τελευταίος στρατιώτης, τα αμέτρητα πυρομαχικά, να εξαφανίζεται και το τελευταίο οδόφραγμα και να επανενώνεται το νησί μας. Δεν μπορώ να φανταστώ ομορφότερο αύριο για την Κύπρο». Πρόκειται λοιπόν για ένα βιβλίο για την Ολική Κύπρο.

Το Καφενείο της Πέμπτης  στις 23 του Ιούλη, φιλοξενεί την «Κούνια» για την οποία θα μιλήσουν ο Γιώργος Φράγκος και ο Νιαζί Κιζιλγιουρέκ. Στη συζήτηση θα μετέχει και ο Τζενκ Μουτλουγιακαλί.

Μια συνάντηση θαμώνων του Καφενείου για κουβέντα, με μουσική, κρασί και ελαφρά εδέσματα

Όπως κάθε χρόνο αυτή την εποχή, Το Καφενείο της Πέμπτης καλεί τους θαμώνες του σε μια συγκέντρωση στα γραφεία της Αριστερής Πτέρυγας για να μιλήσουμε μεταξύ μας ελεύθερα και χαλαρά.

Η συζήτηση θα γίνει «Μεταξύ Τυρού και Αχλαδίου» με τη συνοδεία μουσικής με τους Hajimike και Charlie Shake όπως και της επιλογής των θαμώνων.

Η δουλειά του Καφενείου της Πέμπτης τον χρόνο που πέρασε.

Όπως κάθε χρόνο αυτή την εποχή, ο Θέμος Δημητρίου θα παρουσιάσει τη δουλειά του Καφενείου της Πέμπτης για τον χρόνο που πέρασε και θα δώσει τις εκτιμήσεις του και προτάσεις για βελτίωση της αποτελεσματικότητάς του. Η συζήτηση των θαμώνων αποτελεί πολύτιμη συμβολη στη λειτουργία του Καφενείου και καλούμε όσους έχουν απόψεις να τις παραθέσουν για να έχουμε ένα ακόμα καλύτερο Καφενείο.

Κατά τη διάρκεια του Πρώτου Παγκόσμιου Πολέμου η Ρόζα Λούξεμπουργκ έθεσε το δίλημμα «Σοσιαλισμός ή Βαρβαρότητα».  Η εκτίμησή της ήταν πως ο καπιταλισμός βρισκόταν σε τέτοιο στάδιο παρακμής που δεν υπήρχαν πολλές επιλογές.  Ο μόνος τρόπος να σταματήσει η βαρβαρότητα του πολέμου ήταν η ανατροπή του Καπιταλισμού και η επικράτηση του Σοσιαλισμού.

Σήμερα, περισσότερο από ένα αιώνα μετά, η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε παρόμοια φαινόμενα παρακμής και βαρβαρότητας.  Η γενοκτονία στη Γάζα, ο πόλεμος στην Ουκρανία, η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν είναι τα χαρακτηριστικά της εποχής που ζούμε σήμερα.

Παράλληλα, η διαφθορά και η αναλγησία  έχει φτάσει σε πρωτόγνωρα επίπεδα με φαινόμενα παρακμης που θυμίζουν τη παρακμη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.  Φαινόμενα όπως η δικτύωση του Έπσταϊν στα ανώτατα στρώματα της καπιταλιστικής ελίτ είναι απότοκα της τεράστιας δύναμης που έχουν στα χέρια τους μια δράκα υπερ-πλουσίων που ουσιαστικά κυβερνούν τον κόσμο χωρίς να δίνουν λόγο σε κανένα.

Πολλοί πιστεύουν πως το σύστημα που  έχουμε σήμερα μπροστά μας δεν έχει πολλη σχέση με τον καπιταλισμό που ξέραμε τις περασμένες δεκαετίες.  Έχουν προταθεί πολλές περίγραφες αυτού του συστήματος, όπως «Μετα-Καπιταλισμος», «Προσοδο-Καπιταλισμος» ή ακόμα πως πρόκειται για ένα εντελώς νέο σύστημα, όπως ο Βαρουφάκης που το αποκαλεί «Τεχνο-Φεουδαρχία».

Ο Θέμος Δημητρίου θα προσπαθήσει να δώσει την ιστορική πορεία του Καπιταλισμού και να χαρτογραφήσει την εξέλιξή-του σε αυτό που αναφέρεται σαν «Ύστερος Καπιταλισμός».

Ο όρος «Λαϊκισμός» χρησιμοποιείται σαν κατηγορία για όσους προσπαθούν να κερδίσουν τη λαϊκή ψήφο με συνθήματα που αντανακλούν τις επιθυμίες του πλήθους.  Ακόμα χειρότερα, συχνά αναφέρεται σε «δεξιό» και «αριστερό» λαϊκισμό εξισώνοντας δυο πολύ διαφορετικές πολιτικές προσεγγίσεις.

Ο Γιώργος Βενιζέλος στην παρουσίασή-του εξετάζει το φαινόμενο του λαϊκισμού, αναδεικνύοντας τις ιστορικές του συνδέσεις με την Αριστερά.  Εξετάζει πώς ο λαϊκισμός νοηματοδοτείται αρνητικά στον κυρίαρχο δημόσιο λόγο, με τον αντι-λαϊκισμό να συμβάλλει στη διαμόρφωση και συχνά στη στρέβλωση της εικόνας ενός δυνάμει προοδευτικού φαινομένου.  Τέλος διερευνά τις στρατηγικές δυνατότητες του λαϊκισμού για την Αριστερά.

Μετά από εφτά χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας και παρά την  επίθεση της κατά των εργαζομένων και τα σκάνδαλα, εξακολουθεί να είναι σταθερά πρώτη στις δημοσκοπήσεις.

Η αριστερά στο σύνολο της έχει τεράστιες ευθύνες για το γεγονός αυτό. Οι κανονισμοί φυσικά της ΕΕ δεν αφήνουν περιθώρια για πραγματική αντιπολίτευση. Αντί όμως να καταγγελθούν, η αριστερά, σχεδόν χωρίς εξαίρεση, έχει προσαρμοστεί σε αυτό το περιβάλλον.

Η ελληνική οικονομία μαστίζεται από οικονομική κρίση, μέρος της παγκόσμιας, που αντανακλάται σε όλα τα επίπεδα. Και το ζητούμενο είναι η εξεύρεση διεξόδου σε ένα ιστορικό σημείο που η ελεύθερη αγορά, ο καπιταλισμός, καταδικάζει σε πολέμους την ανθρωπότητα και δυστυχία ολοένα και περισσότερους ανθρώπους.

Η Οθωμανική Αυτοκρατορία έδωσε τη θέση της σε μια σειρά από έθνη-κράτη κατά τον 19ο και 20ό αιώνα. Ποιες ήταν οι οθωμανικές ιστορικές παρακαταθήκες σε σχέση με τον καπιταλιστικό μετασχηματισμό στην Κύπρο, την Ελλάδα, την Τουρκία ή άλλα κράτη των Βαλκανίων και της Μέσης Ανατολής; Ποιος ήταν ο κυρίαρχος τρόπος παραγωγής στον οθωμανικό κοινωνικό σχηματισμό; Υπήρχε πρωταρχική συσσώρευση κεφαλαίου;

Με τα ζητήματα αυτά καταπιάνεται η πρόσφατη έκδοση του αφιερωματικού τεύχους της επιστημονικής επιθεώρησης Κρίση με θέμα «Καπιταλισμός και Oθωμανικός κόσμος», σε μια προσπάθεια ενίσχυσης του ελληνοτουρκικού ιστοριογραφικού διαλόγου. Για την έκδοση θα μιλήσουν οι Σταύρος Τομπάζος και ο επιμελητής της, Αντώνης Χατζηκυριάκου.

Για το μέγα θέμα της περιβαλλοντικής κρίσης, ενώ στην επιστημονική κοινότητα, αλλά και στο δημόσιο λόγο, συζητούμε την κάθε πηγή ρύπανσης και την κάθε δραστηριότητα που υπερθερμαίνει τον πλανήτη, ακόμη και τις δευτερεύουσες και ασήμαντες, ξεχνάμε τον πόλεμο.

Το Καφενείο της Πέμπτης, στις 24 Σεπτεμβρίου, αναδεικνύει το αποσιωπημένο αποτύπωμα του πολέμου, μέσα από την παρουσίαση του Καθηγητή Γιάννη Μανέτα.

Όπως ο ίδιος γράφει:

«Θα ισχυριστώ ότι ο άνθρωπος υπήρξε κατ’ ουσία φιλειρηνικός και ότι η απώτερη σχέση του με τη φύση ήταν αυτή του σεβασμού.

Θα σκιαγραφήσω την πιθανή οδό που μας έφερε στη σημερινή αθλιότητα και τις εγγενείς δυσκολίες του τρέχοντος οικονομικού συστήματος να συμβάλλει στην άμβλυνση της κλιματικής κρίσης.

Θα περιγράψω τις γνωστές και προσδιορισμένες καταστροφικές επιπτώσεις του πολέμου στο φυσικό περιβάλλον και τις σκόπιμα απροσδιόριστες στη θερμοκρασιακή άνοδο. Διότι μετράμε με κάθε λεπτομέρεια το ανθρακικό αποτύπωμα της παραμικρής καθημερινής ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ αδιαφορούμε γι’ αυτό του πολέμου.

Τέλος, θα αναφερθώ στο επίσης παραγνωρισμένο αλλά πολύ σημαντικότερο κοινωνικό κόστος. Διότι ο πόλεμος-στον οποίο επιτρέπονται τα πάντα, συμπεριλαμβανομένου του φόνου-σκοτώνει με πολλούς τρόπους, όχι μόνο στη διάρκειά του αλλά και πολύ μετά τη λήξη του. Και επιλέγει τις χειρότερες πλευρές της ανθρώπινης φύσης.»

Η Κυπριακή Δημοκρατία δημιουργήθηκε στη διαδικασία της αποχώρησης των Βρετανών από το νησί.  Ο στόχος της ΕΟΚΑ για ένωση με την Ελλάδα δεν υλοποιήθηκε και το αποτέλεσμα ήταν ένας συμβιβασμός που σχεδιάστηκε από την Βρετανία, την Ελλάδα και την Τουρκία και αποδέχτηκαν οι δυο κοινότητες της Κύπρο.  Ένας συμβιβασμός που δεν ικανοποιούσε τα όνειρα της ελληνοκυπριακής κοινότητας και υποσκάφτηκε από την ελληνοκυπριακή δεξιά, που σ’ αυτήν έβλεπε την απώλεια της Ένωσης, και την Τουρκοκυπριακή δεξιά που δεν πέτυχε τη διχοτόμηση.

Η Κυπριακή Δημοκρατία στην ελληνοκυπριακή κοινότητα αντιμετωπίστηκε από τους εθνικιστές σαν ο εχθρός, με αποτέλεσμα να καταπολεμούν κάθε σύμβολο που την εξέφραζε, ακόμα και με άρνηση της Κυπριακής διαλέκτου θεωρώντας την σαν όργανο αφελληνισμού της Κύπρου.

Το πραξικόπημα και η εισβολή του 1974 ανέτρεψαν δραστικά το ισοζύγιο δυνάμεων και η Κυπριακή Δημοκρατία έπαψε να είναι απειλή για τους εθνικιστές και έγινε εργαλείο προστασίας του Κυπριακού Ελληνισμού.  Οι ίδιοι άνθρωποι που τη δεκαετία του 1960 περιγελούσαν και κατέβαζαν την Κυπριακή Σημαία από δημόσια κτίρια, σήμερα την κρατούν σαν εθνικό λάβαρο.

Ο Νιαζί Κιζιλγιουρέκ θα κάμει την ερχόμενη Πέμπτη στο Καφενείο μια αναδρομή στην πορεία της Κυπριακής Δημοκρατίας και την αντιμετώπισή της από τις δυο κοινότητες και θα δώσει τις δικές του απόψεις για την πορεία του Κυπριακού.

Η δολοφονία του Σάββα Μένοικου έγινε στις 23 Μαΐου 1958 στο χωριό Λευκόνοικο στην Κύπρο, κατά την διάρκεια του αγώνα της ΕΟΚΑ.  Το θύμα ήταν ένας από τους δεκάδες που διαπομπεύτηκαν ή εκτελέστηκαν από μέλη της ΕΟΚΑ το 1958 με την κατηγορία της προδοσίας. 

Ο Μένοικος ήταν πατέρας έξι παιδιών και εργάτης που δραστηριοποιείτο ενεργά ως συνδικαλιστής της Αριστεράς.  Παράλληλα, μιλούσε δημόσια κατά της τακτικής της ΕΟΚΑ, γεγονός που είχε ως συνέπεια τη στοχοποίησή του. 

Τον Μάιο του 1958, ομάδα μασκοφόρων μελών της ΕΟΚΑ, ακολουθώντας τις εντολές του τοπικού τομεάρχη Παπαφώτη, αιχμαλώτισε τον Μένοικο το βράδυ, κατά την επιστροφή από την εργασία του, στο χωριό του.  Με αυτοκίνητο τον οδήγησαν στην πλατεία του Λευκόνοικου, όπου παρουσία πλήθους κόσμου κατηγορήθηκε ως σεσημασμένος προδότης.  Δόθηκε εντολή στον κόσμο να τον φτύνει και να τον αποκαλεί «προδότη».  Κατόπιν, τον έδεσαν σε ένα δέντρο στο προαύλιο της εκκλησίας του και τον λιθοβόλησαν.

Μέχρι και σήμερα η δολοφονία του Μένοικου προκαλεί έντονα συναισθήματα και αγανάκτηση για τους δολοφόνους του και την αγριότητα της δολοφονίας.  

Ο Haji Mike αγκάλιασε το θέμα με ιδιαίτερη στοργή και μετά από πολύχρονη δουλειά έδωσε σε CD μια απαράμιλλη μουσική κατάθεση των γεγονότων.   Στο Καφενείο της Πέμπτης θα τον έχουμε μαζί μας να μας μιλήσει για τη δουλειά, τα αισθήματα και τους στόχους αυτής της προσπάθειας.   Θα δώσει ζωντανά εκτελέσεις του Ευκάλυπτου και θα αναφερτεί στις παραλλαγές τους.