marxoudi_web1ekfrasi_logolhs_logo

 

Η επιδημία και το ανοίκειο

Το κεφάλαιο σε ύπνωση, η καπιταλιστική κανονικότητα σε αναστολή*

Έχουμε εισέλθει σε μια ιστορική φάση μεγάλης ρευστότητας όπου «όλα παίζονται»

Το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος του κεφαλαίου βρίσκεται σε ύπνωση, σημαίνει ότι μεγάλο μέρος της κοινωνικής ζωής σε ολόκληρο τον πλανήτη έχει τεθεί σε αναστολή για τον πολύ απλό λόγο ότι ολόκληρη η κοινωνία είναι οργανωμένη ώστε να αντιστοιχεί στην κάτοψη του αρχιτεκτονικού σχεδίου της καπιταλιστικής παραγωγής και των εμπορικών ανταλλαγών που απορρέουν από αυτήν.

Πιο συγκεκριμένα, οι πραγματικότητες που μας περιβάλλουν, είτε προκύπτουν απευθείας από τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής (όπως π.χ. οι επιχειρήσεις, το σχολείο, η οργάνωση της ζωής σε πόλεις κ.λπ.) είτε προέρχονται από προηγούμενους τρόπους παραγωγής αλλά ενσωματώθηκαν σε αυτόν, άλλοτε ως χρήσιμες προσμίξεις (όπως π.χ. η οικογένεια και σε πολλές περιπτώσεις η θρησκεία) άλλοτε ως άχρηστο αλλά εκ των πραγμάτων επιβαλλόμενο φορτίο (όπως π.χ. η προστασία των ηλικιωμένων και ο έρωτας). Καθώς η βάση αυτού του οικοδομήματος είναι η παραγωγή καπιταλιστικών εμπορευμάτων, όταν το κεφάλαιο τίθεται σε ύπνωση, ολόκληρος ο κόσμος μας, οι πραγματικότητες που μας περιβάλλουν, δηλαδή το σύνολο των κοινωνικών σχέσεων μέσα στο οποίο είμαστε βυθισμένοι και κολυμπάμε σαν τα ψάρια στο νερό, και τελικά ο κόσμος που αναγνωρίζουμε ως σταθερή, οικεία και καθησυχαστική πραγματικότητα, όλα αυτά τίθενται εν μέρει σε αναστολή.  

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

ΤΑ ΔΑΝΕΙΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΘΕΣΜΩΝ ΠΟΥ ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ

Η αρχική αντίδραση των θεσμών της ΕΕ απέναντι στις μεγάλες απειλές που εγκυμονεί η οικονομική κρίση για μια σειρά χώρες, ήταν η απόφαση για νέα δάνεια. «Νέα δάνεια σε ήδη υπερχρεωμένες χώρες, που δεν ήταν σε θέση να αποπληρώσουν τα παλιά, πριν ακόμα η σημερινή κρίση κτυπήσει τις οικονομίες τους».

Όσο όμως περνούν οι μέρες, φαίνεται κάποιοι τουλάχιστον από αυτούς τους κύκλους, να αντιλαμβάνονται ότι τα δανεικά δεν είναι η λύση και γίνονται σκέψεις και εισηγήσεις για αύξηση των επιχορηγήσεων. Το ζήτημα όμως είναι αν μπορέσουν τελικά αυτές οι εισηγήσεις να γίνουν πολιτική των θεσμών. Και ακόμα πιο σημαντικό ζήτημα αναδεικνύεται το γιατί όλα τα χρόνια πριν το κραχ του 2008, αλλά και μετά από αυτό, η πολιτική που ακολούθησαν οι θεσμοί απέναντι στις κτυπημένες από την κρίση χώρες, ήταν αυτή του δανεισμού.

Η πολιτική της ανακύκλωσης πλεονασμάτων παρέμεινε στα αζήτητα. Η πολιτική αυτή όμως αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές κληρονομιές της αστικής οικονομικής επιστήμης.

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

Η ΧΡΟΝΙΑ ΤΟΥ ΖΟΟΜΠΙ

του Θέμου Δημητρίου

Το 1953 εκδόθηκε το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα επιστημονικης φαντασίας του Αρθουρ Κλαρκ με τίτλο «Childhoods End» (Το τέλος της παιδικης ηλικίας) ή όπως μεταφράστηκε στα ελληνικα «Οι Επικυρίαρχοι».  Το μυθιστόρημα περιέγραφε την μετάβαση της ανθρωπότητας απο το στάδιο της κοινωνίας που ξέρουμε σε ένα ανώτερο στάδιο, αυτο της πλήρους συλλογικης ύπαρξης, χωρις ατομικη θέληση ή ανεξαρτησία.  Αυτη η μετάβαση γινόταν κάτω απο την επίβλεψη καλοπροαίρετων εξωγήινων όντων.  Χαρακτηριστικα, οι εξωγήινοι είχαν την μορφη του διαβόλου.  Οι άνθρωποι είχαν δώσει αυτη τη  μορφη στον διάβολο γιατι είχαν υπόψη, μέσα απο αυτο που ο Αρθουρ Κλαρκ αποκαλει «μνήμη του μέλλοντος», τη μορφη των εξωγήινων που συνδύαζε το πέρασμα στο «ανώτερο στάδιο» με την εγκατάλειψη του τρόπου ζωης και του πολιτισμου των ανθρώπων.

Το 1983 εκδόθηκε το μυθιστόρημα επιστημονικης φαντασίας του Ισαακ Ασίμοφ «The Robots of Dawn» (Τα Ρομποτ της Αυγης), μέρος της σειρας Robot Trilogy που θα συνέδεε στη συνέχεια τη δουλεια-του  για τα ρομποτ με τη σειρα «Foundation».  Το μυθιστόρημα είναι η συνέχεια του «Caves of Steel» (Σπηλιες απο Ατσάλι) όπου ο Ασίμοφ περιγράφει μια γη που έχει κτιστει απο άκρη σε άκρη, με τεράστιο πληθυσμο που ζει συνωστισμένος, με τα συνεπακόλουθα προβλήματα και επιπτώσεις στον τρόπο ζωης.  Η «Αυγη» είναι ένας άλλος πλανήτης, όπου ζουν άποικοι απο τη γη.  Αυτοι οι άποικοι, ζώντας μια πολυ υγιεινη ζωη, έχουν χάσει την ανοσία-τους σε μικρόβια και αποφεύγουν οποιαδήποτε φυσικη επαφη.  Ζουν σε επαύλεις με μεγάλη απόσταση μεταξυ-τους και περιστοιχίζονται απο ρομποτ που εξυπηρετουν κάθε-τους ανάγκη.  Η όποια επαφη μεταξυ-τους γίνεται με ολογράμματα: βλέπουν μαζι τηλεόραση απο τον καναπε-τους, διακτινίζοντας το ολόγραμμά-τους στο φίλο-τους για να κάθεται δίπλα-τους, ή βγαίνουν παρέα μαζι για περίπατο με τον ίδιο τρόπο.

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

ΕΠΑΝΕΚΚΙΝΗΣΗ της ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ, για την ΚΟΙΝΩΝΙΑ ή για την ΕΛΙΤ;

Τι θέλει το κεφάλαιο, straight from the horse's mouth

Αυτή η αγγλική έκφραση προέρχεται από τον χώρο των ιπποδρομιών.  Όταν οι τζογαδόροι αναζητούν εμπιστευτικές πληροφορίες και προγνωστικά, τι πιο έγκυρο από το να σου μιλήσει το ίδιο το άλογο;  Για τα όσα διακυβεύονται με την "επανεκκίνηση της οικονομίας" χλιμίντρησε κάποιο άλλο άλογο, ο Γενικός Διευθυντής της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων Μιχάλης Αντωνίου, που δήλωνε στην εκπομπή "Πρώτη Ενημέρωση" στις 22 Απρίλη ότι:

"Οι επιδημιολόγοι είναι μια απίστευτα χρήσιμη παράμετρος στην προσπάθεια επίλυσης μιας πολύ δύσκολης εξίσωσης… όμως δεν αποφασίζουν οι επιδημιολόγοι"

Ο Μιχάλης Αντωνίου απέδειξε ότι ο διορισμός του σε Γενικό Διευθυντή της ΟΕΒ ήταν καθόλα αξιοκρατικός  (μπορείτε να ακούσετε το μονόλογο του εδώ).  Ξεκίνησε κολακεύοντας αυτούς που σκόπευε να εξουδετερώσει. Αφού μας καθησύχασε ότι δεν περιφρονεί τους επιστήμονες και τους ειδικούς, πετάει ένα καθοριστικό "όμως":

"Όμως εκλέξαμε κυβέρνηση η οποία έχει την ευθύνη να πάρει αποφάσεις."

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

Προς Υπουργό Παιδείας: Πέντε ερωτήσεις και μία συμβουλή

Πολύ θα ήθελα κύριε Υπουργέ να ρωτήσω για όλα όσα είπατε στη συνέντευξη Τύπου που δώσατε την Πέμπτη 30 του Απρίλη και τα οποία καθόλου δεν με έπεισαν ότι προκύπτουν από επιστημονική αντιμετώπιση και σοβαρή σκέψη, αλλά ούτε και από συνέπεια. Όμως, θα περιοριστώ, προς το παρόν, στις εξής πέντε ερωτήσεις:

(1) Σε τι πραγματικά εξυπηρετεί, εκπαιδευτικά και παιδαγωγικά, η επιστροφή των τελειοφοίτων στα σχολεία, (α) όταν μάλιστα σε όλο αυτό το διάστημα του Lockdown επιχειρηματολογούσατε σθεναρά περί του αντιθέτου και καμαρώνατε με τόση βεβαιότητα για το πόσο καλά λειτουργεί η μέσω διαδικτύου εκπαίδευση, (β) όταν έχουν μείνει πολύ λίγες μέρες μέχρι την ημερομηνία που θα σταματούσαν υπό κανονικές συνθήκες τα μαθήματα γα τους τελειόφοιτους και, (γ) όταν ήδη καθορίσατε ότι εξεταστέα ύλη είναι η διδαχθείσα μέχρι την ημέρα που κλείσατε τα σχολεία;

(2) Έχετε αντιληφθεί, έστω και εκ των υστέρων, πόσο απρεπές (επιεικώς) ήταν το επιχείρημά σας ότι το να χάσει ένας τελειόφοιτος τις εξετάσεις του λόγω ασθένειάς του από κορωνοϊό είναι το ίδιο με το να τις χάσει λόγω αυτοκινητιστικού δυστυχήματος, και πόσο επιπόλαιη (επιεικώς) η συμπλήρωση της απρέπειας (επιεικώς) με το ότι «αυτά δεν είναι προβλήματα»;

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ EUROGROUP: ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΤΟΥ 1929

του Σωτήρη Βλάχου

Το 2008 και αυτό που κτίζεται σήμερα είναι η δική μας εκδοχή του 1929. Οι οικονομικές ελίτ και οι πολιτικοί τους εκπρόσωποι προπαγανδίζουν ότι για την κρίση ευθύνονται άλλα έθνη και καλλιεργούν την ψευδαίσθηση ότι μπορεί να βρεθεί λύση με ανταγωνιστικές εθνικές πολιτικές και μέτρα ενάντια στους άλλους. Και στρέφουν την εργατική τάξη του ενός έθνους εναντίον των εργατικών τάξεων όλων των άλλων.

Οι πολιτικές που ακολούθησαν μετά το 1929 ήταν αυτές των δασμών σε ξένα προϊόντα και υποτίμησης του νομίσματος τους για να κάνουν τα δικά τους προϊόντα πιο φτηνά. Στόχος η «υφαρπαγή πωλήσεων εμπορευμάτων που παράγουν «ξένοι» εργάτες» (Γιάνης Βαρουφάκης)

Αυτή η πολιτική ακολουθείται και τώρα διεθνώς, με εξέχων παράδειγμα τους εμπορικούς πολέμους που οι ΗΠΑ εξαπολύσαν κυρίως εναντίον της Κίνας. Εξαίρεση αποτελεί η ΕΕ, όπου ούτε δασμοί μπορούν να μπουν ούτε υποτίμηση του νομίσματος να υπάρξει. Τη δουλειά  όμως των δασμών και των υποτιμήσεων νομισμάτων κάνει εδώ η υποτίμηση της εργασίας με την μείωση μισθών. Ο στόχος παραμένει ο ίδιος: Υφαρπαγή πωλήσεων εμπορευμάτων που παράγουν «ξένοι» εργάτες.

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

Ars longa, vita brevis

του Χάρη Καλαποδά

Το 1901 η εφημερίδα Ακρόπολη ξεκινά να δημοσιεύει τη “Νέα Διαθήκη”. Μετάφραση από τον Αλέξανδρο Πάλλη της Καινής Διαθήκης στη δημοτική γλώσσα. Το κάνει με παρότρυνση της  βασίλισσας Όλγας, που ήθελε μαζί με τους αστούς της εποχής να ξαναζωντανέψουν το θρησκευτικό αίσθημα για να κάνουν τους Έλληνες καλούς χριστιανούς, δηλαδή υποταχτικούς εργάτες και αγρότες που να πληρώνουν τους φόρους, να κατατάσσονται στον στρατό και να μην αντιδρούν σε καμία εξουσία και εκμετάλλευση.

Η θρησκόληπτη Όλγα έβλεπε να υπάρχει “αδιαφορία προς τα θεία” στην πρωτεύουσα και τις επαρχίες και θέλοντας να τονώσει τη θρησκοληψία σκέφτηκε ως πρώτο βήμα να μεταφράσει το ευαγγέλιο. Από εδώ ξεκίνησαν τα αιματηρά επεισόδια που ονομαστήκαν «τα Ευαγγελικά».

«Χριστός και Ελληνισμός είναι ένα πράγμα», έγραφε η εφημερίδα «Εμπρός», (8/11/1901), τίτλος που αποτύπωνε ανάγλυφα το κλίμα της περιόδου.

Η αντίδραση των συντηρητικών και καθαρευουσιάνων ξεκίνησε αμέσως το τροπάρι για τον κίνδυνο της θρησκείας, της γλώσσας και της πατρίδας, με σημαιοφόρους τους αντιδραστικούς θεολόγους και πανεπιστημιακούς δασκάλους. Οι εφημερίδες άρχισαν να βρίζουν, να συκοφαντούν και να κατηγορούν τους δημοτικιστές ως άθεους, προδότες και όργανα του τσάρου και της Ρωσίας.

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

Τα έκτακτα επιδόματα και γιατί το σύνθημα «όλοι μαζί» είναι αερολογίες της δεξιάς

Αναφορικά με τον τρόπο υπολογισμού του έκτακτου επιδόματος ανεργίας θα ήθελα να καταθέσω τη δική μου άποψη.

Σωστά υπολογίστηκε το έκτακτο ανεργιακό στη βάση της ίδιας μεθοδολογίας που ακολουθείται και για το κανονικό ανεργιακό επίδομα. Αν έπαιρναν για παράδειγμα, το 2019 σαν βάση, αυτό πιθανό να δημιουργούσε κάποια προβλήματα αφου πολλές εταιρείες και αυτοεργοδοτούμενοι πληρώνουν ακόμα εισφορές για το 2019 και άρα υπήρχε η πιθανότητα να μην μπορούσε να υπολογιστεί με ακρίβεια ο ημερήσιος μισθός. Από την άλλη, αν το έκτακτο επίδομα βασιζόταν πάνω στους μισθούς του 2020, αυτό ίσως να μην ήταν αντιπροσωπευτικό αφου το δείγμα είναι πολύ μικρό και οποιεσδήποτε αποκλίσεις από τον κανονικό μισθό (π.χ απουσία από την εργασία για οποιοδήποτε λόγο) θα επηρέαζαν δυσανάλογα το ύψος του επιδόματος.

Για όσους δεν καλύπτουν τις ασφαλιστικές προϋποθέσεις (π.χ. δεν εργάστηκαν το 2018) θα πάρουν το 40% του μισθού του Ιανουαρίου του 2020. Αυτό είναι εντελώς αυθαίρετο και απαράδεκτο. Θα έπρεπε να λάβουν το ίδιο ποσοστό όπως και οι υπόλοιποι εργαζόμενοι που επηρεάζονται.

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg

Ο Κορωνοϊός μπορεί να σημαίνει και το τέλος του νεοφιλελευθερισμού;

Φαίνεται ότι ο πλανήτης περνά σήμερα τη μεγαλύτερη κρίση της σύγχρονης ιστορίας του. Η τωρινή πανδημία του κορωνοϊού και η κρίση που τη συνοδεύει φέρνει στην επιφάνεια μια σειρά από ζητήματα και βάζει την ανθρωπότητα, σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, μπροστά σε νέα ερωτήματα και καθήκοντα.

Παγκοσμιοποίηση

Η τεράστια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και του καπιταλισμού τις τελευταίες δεκαετίες είχε και ως αποτέλεσμα την ενοποίηση και αλληλεξάρτηση των οικονομιών ολόκληρου του πλανήτη. Αυτό έχει ως συνέπεια την ενοποίηση των χωρών στις φάσεις της ανόδου ή είτε της καθόδου της παγκόσμιας οικονομίας. Είδαμε πριν δέκα χρόνια σε πόσο σημαντικό βαθμό επηρεάστηκαν οι χώρες παγκόσμια, από την κρίση που είχε σαν αφετηρία την Αμερική.

Ο Μαρξ πριν 150 τόσα χρόνια έλεγε ότι όσο πιο μεγάλη είναι η ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων μέσα στα πλαίσια του καπιταλισμού τόσο πιο μεγάλες είναι και οι καταστροφές στις οποίες αυτή οδηγεί. Αυτό που βλέπουμε σήμερα, με την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων και της τεχνολογίας καθώς και την παγκοσμιοποίηση της καπιταλιστικής  αγοράς, είναι ότι ακόμα και τοπικοί πόλεμοι φέρνουν τεράστιες καταστροφές (Συρία, Ιράκ). Ακόμη, βλέπουμε κρίσεις, όπως αυτή που είχαμε πριν δέκα χρόνια να οδηγούν σε τεράστιες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις ή, όπως  η τωρινή πανδημία, να επιφέρουν καταστροφικές επιπτώσεις για ολόκληρο τον πλανήτη.

διαβάστε περισσότερα...

blog_bg